|
Judith Mackrell: Lydia Lopokova en John Maynard Keynes; De ballerina en de econoom |
|
Dinsdag 14 April 2009 11:46 |
Door de recente financiële crisis is de aandacht voor de econoom John Maynard Keynes weer gegroeid. Keynes bestudeerde de economische crisis van de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw en formuleerde er ook oplossingen voor. Twee boeken van Keynes zijn nog altijd lezenswaardig: The Economic Consequences of the Peace over de gevolgen van de herstelbetalingen voor Duitsland na de Eerste Wereldoorlog en The General Theory of Employement, Interest and Money. Over zijn leven en zijn opvattingen verscheen in 1992 een schitterende biografie van Robert Skidelsky. Onlangs kwam er een boek op de markt, dat zeer de moeite waard is. Het gaat over zijn vrouw: de ballet danseres Lydia Lopokova.
De vrouw van Keynes zult u zich afvragen? De man was toch homoseksueel! Dat klopt, maar Keynes is na vele relaties met mannen getrouwd geweest met Lydia Lopokova en dat bleek hem, ook sexueel, goed te bevallen. Hoewel hij zijn vrienden niet uit het oog verloor, was er na verloop van tijd sprake van een uitstekend huwelijk. Het boek begint met de jeugd van Lopokova. Zij wordt toegelaten tot de balletschool van de Tsaar. Het was voor vele arme Russische gezinnen belangrijk dat een van de dochters bij de balletschool kwam omdat daar een redelijke vergoeding tegenover stond. Lydia is een talent en reist naar het buitenland. Zij wordt ontdekt door Diaghilev en heeft in het buitenland met Ballets Russes steeds meer succes. Als zij in London optreedt is Keynes een van de bezoekers. Keynes is niet alleen een befaamd econoom, maar ook een belangrijk lid van de Bloomsbury groep. Dit is een woon- en gespreksgroep waarbij wetenschap, literatuur en kunst van groot belang worden geacht. Keynes heeft een grote waardering voor kunstenaars en dit kan een van de verklaringen zijn dat hij verliefd wordt op Lydia en later trouwen.
Lydia heeft het aanvankelijk niet gemakkelijk in de Bloomsbury groep omdat de vrienden van Keynes haar niet aanvaarden. De acceptatie van de simpele danseres met een accent zal lang duren. Virginia en Vanessa Woolf, die ook lid zijn van de Bloomsbury groep, begrijpen niet wat er met Keynes aan de hand is, dat hij zich verlaagt tot een danseres. Een vriend van Keynes – Duncan Grant – stelt zelfs (waarschijnlijk niet geheel zonder eigenbelang): “She’s a rotten dancer - she has such a stiff bottom” (p. 143).
Het boek draait om de danscarrière van Lopokova, maar het verhaal staat zoals uit de ondertitel blijkt, vooral in relatie tot het leven van Keynes. Hoewel zijn vrienden kritisch zijn blijkt dat Keynes zelf vindt dat Lydia de enige is die zijn werk begrijpt. The Theory of Employment, Interest and Money noemt zij net zo mooi als het werk van Bach. Ook prachtig zijn de beschrijvingen waarin de wereldproblematiek het leven van Keynes en Lopokova binnenkomt. Aanvankelijk zijn dat gebeurtenissen in Rusland: de Russische Revolutie, de invoering van het communisme en later de opkomst van Stalin. Daarnaast is er aandacht voor de Spaanse griep, de Spaanse burgeroorlog en de opkomst van het fascisme in Italië en het nationaalsocialisme in Duitsland. Heel mooi is het hoofdstuk 19 Transatlantic War waarin wordt behandeld dat Keynes de Theory of Employement, Interest and Money schrijft. Dat doet hij pas in 1936, dus zeven jaar nadat Wall Street is ingestort.
Ik wist niet dat Keynes door het schrijven van dit boek geheel uitgeput raakte. Zijn gezondheid leed zwaar onder het permanente werken: hij heeft zware hartproblemen en voortdurend last van longontstekingen. In een noot wordt opgemerkt dat de penicilline pas in 1945 werd ingevoerd. Als de Britse regering hem in de oorlog vraagt de onderhandelingen in Bretton Woods (1944) te voeren gaat hij met Lydia naar de Verenigde Staten. Hij slaagt erin om het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank van de grond te krijgen. Interessant is dat door de huidige financiële en economische crisis dit naoorlogse bouwwerk weer ter discussie staat omdat de nieuw opkomende economieën zich niet goed vertegenwoordigd voelen. Na de conferentie van Bretton Woods zal het niet lang meer duren voordat John Maynard Keynes, volledig uitgeput, sterft. Het is Eerste Paasdag 1946. Zijn vrouw overlijdt 35 jaren daarna, in 1981, geheel in de war. Judith Mackrell, Bloomsbury Ballerina. Lydia Lopokova, Imperial Dancer and Mrs John Maynard Keynes, Weidenfeld & Nicolson, London, 2008 |