Koningin Beatrix gaat qua daden steeds meer op haar grootmoeder Wilhelmina lijken. Volgens Churchill was Wilhelmina tijdens de oorlog de enige man in de Nederlandse regering in Londen. Koningin Beatrix toonde zich op Koninginnedag na de aanslag in Apeldoorn terecht zeer emotioneel en aangeslagen.

De volgende dag was de Majesteit echter weer helemaal terug. Het werd duidelijk dat de Koningin en Prins Willem-Alexander en Máxima op 4 mei gewoon aanwezig zouden zijn op de Dam voor de dodenherdenking.

Na de aanslag werd volstrekt helder gemaakt dat de Oranjes niet voor geweld zullen buigen. De volgende dag werden de taken verdeeld bij het bezoeken van patiënten en familieleden van slachtoffers. De Koningin maakte duidelijk dat zij niet wil afwijken van de traditie van het vieren van Koninginnedag. De relatie tussen het koningshuis en de bevolking moet via deze dag in stand blijven, al is de kans aanwezig dat de tocht in de toekomst korter zal zijn en in steden of dorpen zal worden georganiseerd die beter zijn te beveiligen.

Het lijkt mij ook beter dat Koninginnedag in de toekomst doorgaat, omdat dit nog een van de weinige dagen van nationale eenheid is in een bijna geheel ontzuild en multicultureel land. Juist het koningshuis heeft de laatste jaren een belangrijke functie gekregen om de boel bij elkaar te houden. Van principiële oppositie tegen de monarchie is nauwelijks meer sprake. Het aantal republikeinen is op een hand te tellen en Willem-Alexander en Máxima zijn razend populair.

De keerzijde hiervan kan zijn dat het koningshuis kwetsbaarder is geworden. Gefrustreerde enkelingen die zich niet in de maatschappij en het koningshuis herkennen kunnen nihilistische acties uithalen om aandacht te krijgen. Hoe kwetsbaar de Nederlandse maatschappij en politiek zijn, bleek kort na de aanslag. Toen de dader nog maar net tot stilstand was gekomen op de Naald in Apeldoorn tuimelden de theorieën over Karst T. al over elkaar heen. De aanslag werd onmiddellijk in verband gebracht met de moord op Pim Fortuyn door Volkert van der Graaf en de moord op Theo van Gogh door Mohammed Bouyari. De Nederlandse bevolking was voor de derde keer in korte tijd haar onschuld kwijt geraakt. Dat geeft de instabiliteit van de maatschappij duidelijk weer.

Het is voor mij de vraag of de drie aanslagen op deze manier met elkaar in verband kunnen worden gebracht. Het probleem is dat onmiddellijk is aangenomen dat Karst T. een aanslag wilde plegen op de koninklijke familie. Dat schijnt hij zelf gezegd te hebben, maar ik vraag mij af of hij nog in staat was te praten. Dat betekent ook dat de agent die de verklaring opnam in de chaos na de aanslag bijzonder accuraat moet hebben gehandeld. Misschien worden hierdoor veel meer politiek-ideologische motieven aan Karst T. toegeschreven dan in werkelijkheid het geval is geweest. Volkert van der G. en Mohammed B. hadden dergelijke motieven, maar dat is bij Karst T. de grote vraag en dat zal ook wel altijd de vraag blijven.

De feiten zijn dat hij een tijdje geleden was ontslagen en zijn appartement niet meer kon betalen. Dit kan tot deze krankzinnige actie hebben geleid. Het is echter mogelijk dat zijn actie alleen gericht was op het feest waarvan de koninklijke familie het middelpunt was. Het hoeft daarmee geen aanslag op de familie zelf te zijn geweest om de politiek-constitutionele orde te ontregelen.

De Koningin heeft de juiste afweging gemaakt door Koninginnedag zoals wij die kennen in stand te willen houden. Toegeven aan geweld zou de verkeerde boodschap zijn. De Oranjes hebben voor hetere vuren gestaan.

Publicatiedatum: mei 2009
Bron: De Staatscourant