| Het Einde van Balkenende IV |
| Vrijdag 14 Augustus 2009 10:52 |
|
Zelfs als het Vierde kabinet Balkenende formeel niet valt, is het in de zomer van 2009 feitelijk gevallen. Voor de Europese verkiezingen gaf het kabinet zich bij de verantwoordingsdag een 8+ voor de geleverde beleidsprestaties. Na de Europese verkiezingen die desastreus uitpakten voor het CDA en de PvdA gaf vice premier Rouvoet aan dat het allemaal wel beter kon. Een merkwaardig verschil. De PvdA verloor fors aan Groen Links en D66. Het CDA verloor fors aan de PVV van Wilders.
Al langer is het bekend dat het Vierde kabinet Balkenende niet goed functioneert. Zowel Balkenende als Bos brengen niet het leiderschap op dat nodig is om van deze coalitie een succes te maken. Balkenende is door de electorale machtsverhoudingen gedwongen met de PvdA samen te werken. Het leek bij de begrotingsvoorbereidingen in 2008 eventjes goed te gaan, maar tijdens de kredietcrisis werd duidelijk dat de verhouding tussen Balkenende en Bos nog steeds dramatisch slecht is. Aanvankelijk nam het gezag van Bos toe omdat hij de eerste maanden van de kredietcrisis trefzeker optrad. Het CDA reageerde daar kleinzielig op. Maar het is een bekend gegeven dat een crisismanager in de eerste fase van de crisis altijd zeer hoog wordt gewaardeerd, maar als de crisis lang aanhoudt het gezag afbladdert. Het wordt dan duidelijk dat Bos ook fouten heeft gemaakt. Het redden van de banken (het grootkapitaal) gaat zelfs tegen hem werken als socialist, omdat ook kleine bedrijven steun willen hebben. Men kan constateren dat zowel Balkenende en Bos weinig leiderschap tonen. Beide heren zijn niet in staat de omstandigheden van de economische crisis in hun voordeel te laten werken. Sterker nog, de erosie van het kabinet gaat onverminderd voort. Het begint te lijken op het einde van Paars II. Toen was het Fortuyn die het kabinet uit zijn lijden verloste, nu zal het waarschijnlijk Wilders zijn. Het structurele probleem lijkt te zijn dat het CDA en de PvdA niet met elkaar kunnen samenwerken. Elke keer wanneer een dergelijke centrum linkse coalitie zich voordoet dan leidt dit tot uitstel van beslissingen en uitruilgedrag. Deze wetmatigheid heeft te maken met de voorkeur die de achterban van het CDA heeft om op economisch gebied samen te werken met de VVD of andere rechtse partijen. CDA en PvdA zijn teveel concurrent om goed te kunnen samenwerken of om een oligopolie te sluiten. Dit structureel lastige punt wordt dikwijls duidelijk. De partijen kwamen er rond het crisispakket van bezuinigingen niet uit. Het politieke theater wilde dat er bijna een nieuw regeeraccoord was, maar de volgende dag bleken de politieke partijen in de Kamer en de vakbonden het akkoord heel anders uit te leggen dan het kabinet. De zaak werd vooruitgeschoven. De SER mag adviseren over de verhoging van de AOW leeftijd. Het is de vraag of de SER hier uitkomt.Het lijkt erop dat er nu een strijdpunt moet worden gevonden waarop de politieke partijen afscheid van elkaar kunnen nemen. Dat moet een strijdpunt zijn waarop beide politieke partijen hun achterban kunnen duidelijk maken dat het een zeer principieel punt is waarover de kabinetscrisis wordt gemaakt. Zeker in een crisisperiode moet een bananenschil worden opgeklopt tot een gigantisch vraagstuk of er moet zich een belangrijk strijdpunt voordoen. De verhoging van de AOW leeftijd lijkt het meest geschikt. De bestaande regeringspartijen zullen de vakantie echter gebruiken om over deze strategieën na te denken. Hoewel zij het liefst zouden breken worden zijn daarvan weerhouden door de instabiliteit van de Nederlandse politiek. De angst voor Wilders is zo groot dat een mogelijke overwinning van de PVV hen afhoudt van het crisisscenario. Dat betekent dat het Vierde kabinet Balkenende, dat na twee jaar gevallen is, toch nog twee jaar verder regeert. Wilders zorgt voor een cohesie tussen de partijen die eigenlijk niet met elkaar kunnen samenwerken. Terwijl de ouders elkaar naar het leven staan, blijven zij voor de kinderen bijelkaar.Publicatiedatum: |